Het Hagenbeek Verbond, NL
Zur deutschsprachigen Version: 
Het Hagenbeek-Verbond doet op gestructureerde
wijze genealogisch/historisch onderzoek naar voorouders met de naam von Hagenbeke/Hagenbe(e)ck/Hagenbeek.
Wij zijn een verbond van enthousiaste mensen die veel tijd en energie in deze hobby steken. Voor Het Hagenbeek-Verbond zijn vooral parentelen van belang. Parentelen geven namelijk een goed overzicht van alle personen die door hun geboorte dezelfde naam dragen. Er zijn fragmenten gevonden in de Achterhoek, de Veluwe, rond Arnhem, Amsterdam, Alkmaar, Den Haag (allemaal voor 1850) en in het Ruhrgebied.
Onderzoek uit andere bronnen zoals het CBG, het Centraal Bureau voor de Genealogie, de Hoge Raad van Adel, gemeente-en Rijksarchieven en de werkgroep Genealogisch Onderzoek in Duitsland leverden veel materiaal op, maar het bleven losse fragmenten.
Een gestructureerd onderzoek om al die fragmenten onderling met elkaar in verband te brengen, vergt veel tijd en reizen. Het Hagenbeek-Verbond geeft daar sinds 1993 een goede invulling aan.
Bij Dorsten, op nog geen uur rijden van Arnhem, stond reeds in de 13e eeuw in Holsterhausen het (ridder)goed of burcht Hagenbeck, waar een ridderlijke familie von Hagenbe(e)cke tot in de 16e eeuw woonde en waarvan ook het familiewapen afkomstig is. Hun bezittingen lagen zeer verspreid en zijn gevonden bij Nijmegen, Zutphen, Ruurlo, Doetinchem,Borculo, Kleef en Düsseldorf.
De familie Van Hagenbeeck geheten die Gruter woonde in de 15e en 16e eeuw te Doetinchem, waar enkele leden het schepenambt bekleden. Bovendien waren zij leenmannen van Gelre en Keppel.
Hieronder enige losse fragmenten:
In Gelderland vinden we als eerste Johann de Oude von Hagenbeke vermeld in 1334 .
Hij verzoende zich met den Hertog van Gelre, en werd des Hertog’s leenman, met de belofte den Burcht van Hagenbeke te openen, iedereen te helpen uitgezonderd den Bisschop en het Kapital van Munster.
In ca 1410 komen we een Dirk van Hagenbeke genaamd Gruter tegen in relatie met het klooster Bethlehem bij Doetinchem. In de civiele processen van het hof van Gelderland wordt vermeld Derick Hagenbeke geheten de Gruter, die land verkoopt aan Herman de Rode van Hekeren.
Tevens vinden we een akte van Henrick Gruter genaamd Hagenbeck (4 april 1520) en zijn huisvrouw Beyle, zij dragen krachtens het testament van broer Gerrit van Hagenbeck een jaarlijkse erfrente van 1,5 goudgulden over uit een kamp en een stuk land genaamd de Genverkamp bij de Heelstraat in het kerspel Doetinchem, buurschap IJsenvoorde. De rente mag door de pastoor te Doetinchem worden geïnd op voorwaarde van een gezongen vroegmis op alle zondagen ter ere van de Heilige Drievuldigheid. De rente is losbaar met 25 goudgulden.
Rond 1700 woonden
er in Borken, Düsseldorf en Duisburg tientallen Hagenbeken en daaruit stammen de takken die we in Nederland terugvinden. Er moet nog veel archiefonderzoek verricht worden om na te gaan of al deze takken Hagenbe(e)ck echt verwant zijn en hoe dat zij zich precies tot elkaar verhouden. Het is goed denkbaar dat mensen, die op de bijbehorende boerderijen of op de burcht gewerkt hebben zich daarnaar genoemd hebben.
Voorbeelden daarvan treffen we aan in de Achterhoek, tussen Barchem en Borculo en bij Ruurlo, waar drie boerderijen met de naam "Hagenbeek" te vinden zijn. Hier woonden boerenfamilies, die zich naar de boerderijen noemden.
Het goed Hagenbeek bij Ruurlo
Wordt vanaf 1382 vermeld gevonden in verschillende hertogelijke rekeningen van schattingen (belastingen) en rente-inkomsten.
In de tweede helft van de 15de eeuw wordt het goed enkele malen aangeduid met een andere naam: Berninckloe. Uit die tijd stammen ook de eerste gegevens over de bewoners die de naam Hagenbeeck voerden. Zij worden ondermeer vermeld in de richterbrieven (= door de richter opgemaakte akten) van Ruurlo en in de hertogelijke registers.
Bewoners goed Hagenbeek, Bosheurne bij Barchem
Bewoners (pachters)
van het goed Hagenbeek werden enkele malen aangetroffen in het Rechterlijk Archief van het Scholtambt Lochem, bijvoorbeeld wanneer er sprake was een geschil over de betaling der pacht. In het Archief van de Graven en Hertogen van Gelre werden er evenwel ook een aantal gevonden, namelijk in de 15e en 16e eeuwse schattingsregisters. Verschillende families hebben het goed Hagenbeek bewoond, terwijl zij tevens de familienaam Hagenbeek hebben aangenomen.
De oudste vermelding van het goed Hagenbeek werd gevonden in een schattingsregister van omstreeks 1442. Dan wordt Gherit the Haigenbeke (onder Swyp en Barchem) voor 1 schild in de hertogelijke schatting aangeslagen.
Eén ding staat vast: tot 1700 komen alleen takken met de naam Hagenbe(e)(c)k voor, binnen een straal van 80 km rond Holsterhausen.
Een groot deel van de takken Hagenbeck-Borken, Hagenbeck-Beeck en de Nederlands Indische tak zijn in kaart gebracht. Er is ondermeer door het verbond uitgebreid onderzoek gedaan naar de Familie Hagenbeeck-Gruter in de Achterhoek.
| Der Kontakt zum Hagenbeek Verbond: |
| secretariaat: | W. Hagenbeek, Liefkensstraat 82, NL-9671 GA Winschoten 00-31-(0)597-414806 |
| E-Mail: | info@hagenbeek.net |